Het onvertaalbare vertalen

Het onvertaalbare vertalen

Het Russisch kent woorden die zich tegen een rechtstreekse vertaling verzetten: ze bevatten typisch Russische culturele begrippen, gemoedstoestanden en wereldbeelden.

Тоска — het typisch Russische gevoel

Vladimir Nabokov schreef: «Geen enkel Engels woord geeft alle nuances van тоска weer.» Het kan betekenen:

• Een vaag maar diep verlangen naar iets afwezigs
• Zielenpijn zonder duidelijke oorzaak
• Verveling met een zweem van verdriet
• Het verdriet van iemand die ver van huis is

Авось — Russisch fatalisme

Авось drukt een typisch Russische houding uit: iets riskants doen en op het lot vertrouwen. De uitdrukking «Авось пронесёт» (Misschien loopt het met een sisser af) vat een filosofie van hoopvolle roekeloosheid samen. Er is zelfs een beroemd schip dat «Юнона и Авось» heet.

Пошлость — Nabokovs stokpaardje

Nabokov besteedde pagina's aan de uitleg van пошлость aan Engelstalige lezers: het is niet alleen platvloersheid, maar ook een behaaglijke, zelfgenoegzame banaliteit — een burgerlijke zelfvoldaanheid over middelmatigheid.

Vertaalstrategie op C2-niveau

Wanneer je onvertaalbare woorden tegenkomt:

• Gebruik een verklarende vertaling + het oorspronkelijke woord tussen haakjes
• Bespreek het betekenisveld rond het woord
• Erken dat bij vertaling altijd een deel van de betekenis verloren gaat