Het onvertaalbare in het Chinees

Het onvertaalbare in het Chinees

Het Chinees bevat begrippen die zo diep cultureel verankerd zijn dat vertalen altijd verlies meebrengt. Deze hiaten begrijpen is een teken van echte beheersing op C2-niveau.

面子 (Miànzi) — sociaal aanzien

面子 is je sociale gezicht: de reputatie die je in het openbaar hooghoudt. Het is niet hetzelfde als zelfrespect of trots.

• 给面子 (iemand gezichtsbehoud gunnen): respect tonen zodat iemand zijn reputatie kan behouden
• 丢面子 (gezicht verliezen): openbare vernedering
• 撑面子 (je aanzien ophouden): boven je stand leven om succesvol te lijken

Geen enkele Europese taal vat deze sociale en transactionele dimensie volledig.

缘分 (Yuánfèn) — voorbestemde verbondenheid

缘分 duidt de onzichtbare draad aan die twee mensen verbindt — vrienden, geliefden of vreemden die elkaar toevallig ontmoeten. Het komt voort uit het boeddhistische 缘起 (afhankelijk ontstaan).

Je kunt het niet alleen als „lot” vertalen — lot suggereert onvermijdelijkheid. 缘分 betekent eerder: „de omstandigheden waren juist voor deze ontmoeting”.

差不多 (Chà bu duō) — goed genoeg

Deze uitdrukking belichaamt een wereldbeeld: perfectionisme is niet altijd de hoogste waarde. 差不多 kan betekenen:

• Een wiskundige benadering („ongeveer 50%”)
• Een pragmatisch compromis („goed genoeg”)
• Passieve berusting („het zal wel volstaan”)

De Chinese schrijver Lin Yutang schreef een volledig satirisch essay over 差不多 als nationale karaktertrek — lees het naast deze les voor een volledig cultureel inzicht.