Jak działa język
Słownictwo
- syntaxskładnia
- morphologymorfologia
- phonemefonem
- semanticssemantyka
- pragmaticspragmatyka
- lexiconleksykon
- grammargramatyka (system)
- discoursedyskurs
- acquisitionprzyswajanie języka
- universaluniwersalny (językowy)
- morphememorfem (jednostka znaczenia)
- deixisdeiksa (kontekst)
- prosodyprozodia (intonacja i rytm)
- anaphoraanafora (odwołanie wstecz)
Jak działa język
Zrozumienie mechanizmów języka pozwala ci posługiwać się angielskim ze świadomością, której nie ma większość rodzimych użytkowników języka.
Składnia i morfologia
- Składnia reguluje szyk wyrazów i budowę zdań. W angielskim podstawowy jest szyk SVO (podmiot–czasownik–dopełnienie), lecz występują też inwersje stylistyczne: Never have I seen such chaos.
- Morfologia bada tworzenie wyrazów. Angielski ma zadziwiająco ubogą fleksję w porównaniu z francuskim — stąd kluczowe znaczenie szyku wyrazów.
- Przyrostki takie jak -tion, -ness, -able pozwalają z niezwykłą swobodą tworzyć wyrazy należące do innych kategorii gramatycznych.
Fonologia i semantyka
- Fonologia: angielski ma około 44 fonemów — znacznie więcej niż 26 liter. Ten sam grafem może oznaczać zupełnie różne dźwięki (cough, through, though).
- Semantyka bada znaczenie. W angielskim kontekst jest najważniejszy: bank nie znaczy tego samego w river bank i bank account.
Pragmatyka i dyskurs
- Pragmatyka zajmuje się znaczeniem w kontekście. Can you pass the salt? to prośba, a nie rzeczywiste pytanie o twoje możliwości.
- Analiza dyskursu bada, jak zdania łączą się, by tworzyć znaczenie wykraczające poza pojedyncze zdanie.
- Biegłość w pragmatyce wyróżnia osobę na poziomie C2: chodzi o to, by wiedzieć, co robimy słowami, a nie tylko, co one znaczą.
Zwroty
- Garden-path sentenceZdanie zwodzące analizę składniową
- To parse a sentenceAnalizować strukturę gramatyczną zdania
- To internalise a rulePrzyswoić regułę nieświadomie
- To over-generaliseNadmiernie uogólniać regułę
- Meaning-makerElement tworzący lub niosący znaczenie
- Deep structure vs. surface structureStruktura głęboka a powierzchniowa zdania
- To disambiguateUsunąć dwuznaczność
- Linguistic competence vs. performanceWiedza językowa a jej użycie
Typowe błędy
The semantic of this wordThe semantics of this word„Semantics” ma formę liczby mnogiej, ale jako nazwa dziedziny łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej.
English has a rich morphologyEnglish has relatively sparse morphologyW porównaniu z francuskim angielski ma stosunkowo mało fleksji; to jego charakterystyczna cecha.
The pragmatic is importantPragmatics is important„Pragmatics” kończy się na -s, lecz jako nazwa dziedziny łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej.
Grammar is just a set of rules to memorize.Grammar is an internalised cognitive system — native speakers follow rules they have never been explicitly taught.Gramatyka to nie tylko zbiór reguł do zapamiętania, lecz także ukryty system poznawczy. Dzieci przyswajają ją bez formalnej nauki.
All languages have the same grammar.Languages share certain universal properties (Chomsky's Universal Grammar hypothesis), but differ profoundly in syntax, morphology, and word order.Hipoteza gramatyki uniwersalnej dotyczy abstrakcyjnych zasad, nie identycznych reguł. SOV, SVO i VSO to zasadniczo różne szyki.
Syntax and grammar are the same thing.Syntax is one component of grammar — grammar also encompasses morphology, phonology, and pragmatics.Składnia jest tylko jednym z elementów gramatyki. Gramatyka obejmuje też morfologię, fonologię i pragmatykę.
Szybki quiz
Pytanie 1 z 5
Jak powiedzieć «deiksa (kontekst)»? (angielski)
Prawdziwy korepetytor angielskiego mieszka w aplikacji
Czytanie to początek — Mio jest zbudowany do ćwiczenia. Aplikacja dokłada wszystko, czego strona nie potrafi:
- Rozmowa
Prawdziwe rozmowy z korepetytorem AI
- Słuchanie
Krótkie historie i dialogi z pytaniami na zrozumienie
- Inteligentne fiszki
Powtórki rozłożone w czasie pokazują słowa tuż zanim je zapomnisz
- Twój trener Mio
Pilnuje twoich błędów i układa dzienny plan wokół twoich słabych punktów